egitimci
25 02 2014

Sesin Yayılması-5.Sınıf Konu Anlatımı

Ses çıkaran her cisim bir ses kaynağıdır. Ses, maddelerin titreşmeleri sonucu meydana gelir. Hava, davul, saz, hayvanlar vb. birer ses kaynağıdır. Bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Ses dalgaları maddenin içerisindeki bu tanecikleri titreştirerek ilerler. Tanecikler arası mesafe katı maddelerde çok azken sıvılarda fazla, gazlarda ise daha fazladır. Tanecikler arası mesafe arttıkça sesin yayılma hızı azalır. Bu nedenle katılarda hızlı, sıvılarda yavaş, gazlarda ise daha yavaştır. Işık enerji olduğu gibi ses de bir enerjidir. Fakat ses ve ışık arasında farklılıklar vardır. Örneğin: • Işık cisimleri görmemize, ses duymamıza yardımcıdır. • Işık demir, taş, tahta, duvar vb. geçemez, ses ise geçebilir. • Işık boşlukta en hızlı şekilde yayılırken ses hiç yayılamaz. Madde Adı       Yayılma Hızı (m/s) Hava               340 Su                  1500 Tahta              4700 Demir              5100 Boşluk             yayılmaz... Devamı

25 02 2014

Tam Gölge-5.Sınıf Konu Anlatımı

Bir akşam ailenizle hep beraber otururken elektriklerin kesildiğini düşünelim. Bir büyüğümüz odayı aydınlatmak için mum yaktığında ortalıkta loş bir ışık olur. Biz mumun önünden geçtiğimizde duvarda karartılar gözlemleriz. Bu karartıların nedenini ve nasıl oluştuğunu hiç düşündük mü? Mumun önünden geçtiğimizde bizim gölgemiz duvara yansır. Duvarda gözlemlediğimiz gölgelere tam gölge diyebiliriz. Öğlen vakti yolda yürürken güneş ışığının arkamızdan geldiğini düşünelim bu şekilde yolda bizi yansıtan karartılar gözlemleriz ve bu karartılar bizim gölgemizdir. Bu gölgelere tam gölge diyebiliriz.   yolda kendi gölgemizi görebiliriz Devamı

25 02 2014

Işığın Maddeyle Karşılaşması-5.Sınıf Konu Anlatımı

IŞIK BİR ENGELLE KARŞILAŞIRSA NE OLUR? * Maddeler, ışığı geçirgenlik durumlarına göre saydam, yarı saydam ve saydam olmayan (opak) olarak sınıflandırılır. * Işığı iyi geçiren maddelere saydam maddeler denir. Cam, su, hava gibi maddeler ışığı iyi geçirir. * Bazı maddeler ışığın sadece bir kısmını geçirir. Bu maddelere yarı saydam maddeler denir. Buzlu cam ve yağlı kâğıt yarı saydam maddelerdir. * Taş, tahta, alüminyum gibi maddeler ışığı geçirmez. Böyle maddelere saydam olmayan (opak) maddeler adı verilir. Devamı

25 02 2014

Işığın Yayılması-5.Sınıf Konu Anlatımı

IŞIK NASIL YAYILIR? * Bir kaynaktan çıkan ışık, doğrusal olarak yayılır. * Bir ışık kaynağından çıkan ve ışığın yolunu belirten doğrulara ışık ışınları denir. * Bir kaynaktan çıkan ışık, bir engelle karşılaşmadığı sürece her yönde yayılabilir. * Işığın iki nokta arasında izlediği yol, ışınlar çizilerek gösterilebilir. ... Devamı

23 02 2014

İletkeni Değiştir, Ampülün Parlaklığı Değişsin

Bir iletkenin direnci, iletkenin uzunluğuna, iletkenin cinsine ve kesit alanına bağlıdır (iletkenin inceliğine, kalınlığına). I. Bir iletken telin direnci, telin uzunluğu ile doğru orantılıdır.    Telin uzunluğu arttıkça, direnci artar. Bunu, içi çakıl dolu su borusu modeli ile açıklayabiliriz. Içi çakıl dolu su borusunun uzunluğu arttıkça, suyun akış hızının azaldığı görülür. II. Bir iletken telin direnci, telin kesit alanı (kalınlığı) ile ters orantılıdır.    Telin kesit alanı (kalınlığı) arttıkça, direnci azalır. Kesit alanı S ile gösterilir. Iletken telin kalınlığı arttıkça, direnç azalır, devrede dolanan akım artar. III. Bir iletkenin direnci, iletkenin cinsine bağlıdır.    Bütün iletkenlerin aynı uzunluk ve kalınlıktaki parçalarının direnci farklı farklıdır. Iletken bir maddenin, birim uzunluğunda ve birim kesitindeki parçasının direncine, öz direnç adı verilir. Her iletkenin öz direnci farklıdır. (Özdirenç, ile gösterilir. ¨ rho, ro diye okunur.) Bazı maddelerin öz dirençlerinin küçükten büyüğe doğru sıralaması şu şekildedir:   Bir iletkenin direnci, telin uzunluğuyla doğru, kesit alanı ile ters orantılı ve iletkenin cinsine bağlıdır. Metallerde iletkenliği sağlayan esas faktör,  atomların çevresinde bulunan serbest elektronlardır. Serbest elektronlar, atomların en dış yörüngelerinde bulunan elektronlardır. Bunlar atom çekirdeğine çok uzakta bulunduğu için, atomlar arasında serbestçe hareket edebilirler. Elektrik Enerjisi Direnç Nedeniyle Isıya Dönüşür Elektronlar iletken içinde rahatça akamayıp atomların engellenmesiyle karşılaşırlar. Işte bu direnç yüzünden elektronların enerjisinin bir kısmı, il... Devamı

23 02 2014

Yalıtkanlar Sizi Korusun-6.Sınıf Konu Anlatımı

İletken malzemeler; en dış yörünge kabuğunda, bağlı bulunduğu atomdan kolayca ayrılarak serbestçe dolaşabilen en az bir ‘değerlik’ (‘valens’) elektronu olan atomlardan oluşur. Malzemeye iletkenlik özelliğini, bu; serbestçe dolaşarak yük taşıyıcı görevi yapabilen elektronlar verir. Benzer şekilde, malzemenin bir tarafı ısıtıldığında, bu hareketli elektronlar kinetik enerjilerindeki artışı, malzemenin diğer bölgelerine taşıyıp, uğradıkları çarpışmalar sonucunda oralara aktarırlar. Metallerin ısı ve elektrik iletkenliği, bu yüzden yüksektir. Değerlik elektronlarının sayısı ne kadar fazla, iyonlaşma enerjileri ne kadar düşükse; metalin yapısı o kadar iletken olur. Yarıiletken maddeler; saf halde iken yalıtkan olmakla beraber, yapılarına başka bir elementin atomlarından az miktarda (‘safsızlık’) katılması halinde yük taşıyıcıları oluşturabilen maddeler. Örneğin n tipi yarıiletkenler, silikon gibi dört tane değerlik elektronuna sahip bir elementin kristal halinin, fosfor ya da arsenik gibi beş tane değerlik elektronuna sahip elementlerle katkılanması sonucunda elde edilir. Katkı atomunun değerlik elektronlarından dördü, civardaki dört silikon atomuyla paylaşılırken, boşta kalan beşincisi, eksi yük taşıyıcısı haline gelerek, aksi halde yalıtkan olan silikon kristale bir miktar iletkenlik kazandırır. Eğer katkılamada, boron ya da galyum gibi üç tane değerlik elektronuna sahip bir element kullanılırsa, p tipi yarıiletken elde edilir. Çünkü, katkı atomundaki üç değerlik elektronu, civardaki dört silikon atomundan üçüyle bağ oluştururken, dördüncü silikon atomu, bir elektron eksikliğiyle karşı karşıya kalmıştır. ‘Deşik’ de denilen bu elektron eksikliği, artı yüklü bir bölge gibi davranır ve komşu bağları oluşturan elektronlard... Devamı

23 02 2014

Elektrik Enerjisi Nasıl Taşınır?

1- Elektrik Yükü Çeşitleri (Artı ve Eksi Yükler) : Doğada iki çeşit elektrik yükü vardır. Bunlar pozitif yani (+) artı ve negatif yani (-) eksi elektrik yükleridir. • Aynı cins elektrik yükleri birbirlerini iterler. • Zıt elektrik yükleri birbirlerini çekerler. İTER İTER ÇEKER 2- Elektrik Akımının Oluşması : Zıt elektrik yükü ile yüklü olan veya üzerinde biriken elektrik yüklerinin sayısı farklı olan iki cisim iletken bir tel ile birbirlerine bağlandığında cisimlerden birinden diğerine elektrik yükü hareketi olur. Elektrik yüklerinin hareketine elektrik akımı denir. Elektrik akımı, daima (–) yüklerin yani elektronların hareketi sayesinde oluşur. Elektrik akımının oluşabilmesi için iletken telin iki ucu arasındaki elektrik yüklerinin enerjilerinin farklı olması gerekir. Elektrik akımının oluşması sırasında enerji, yüksek enerjili cisimden (kutuptan) düşük enerjili cisme (kutba) doğru gerçekleşir. Elektrik akımının sürekli olabilmesi için elektron hareketinin sürekli olması gerekir. Elektron hareketini sürekli hale getirebilmek için elektrik enerjisi (elektron yani (–) elektrik yükü) üreten kaynaklar kullanılır. Elektrik enerjisi (elektron yani (–) elektrik yükü) üreterek sürekli elektrik akımının oluşmasını sağlayan kaynaklara elektrik akımı kaynağı veya güç kaynağı veya üreteç denir. Pil, akümülatör, dinamo, jeneratör elektrik akımı kaynaklarıdır. Pil, basit elektrik devrelerindeki yüklere elektriksel bir kuvvet uygulayarak yüklerin elektrik enerjisi kazanmalarını ve bu enerjinin iletken tel boyunca iletilmesini sağlar. Bunun sonucunda iletken teldeki elektrik yükleri arasında enerji aktarımına neden olur. Negatif elektrik yükler... Devamı

23 02 2014

Karışımlar (7.Sınıf Konu Anlatımı)

                                                                                                      Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturma-dan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir.  Karışımlar görünümlerine göre iki çeşittir:    1-Heterojen Karışımlar (Adi Karışımlar): Karışımı oluşturan maddeler karışımın her tarafına eşit miktarlarda dağılmaz.  Örnek: (tebeşir tozu+ su), (zeytinyağ+su)  Süt, ayran, toprak, beton, sis….  A- Süspansiyon (katı- sıvı)  Bir katının sıvı içerisinde çözünmeyip, parçacıklar (asılı)halinde kalmasıyla oluşan karışımlardır. Ör-nek: ayran, pişmiş türk kahvesi, çamurlu su, te-beşirli su, hoşaf, taze sıkılmış meyve suyu, kan.  B- Emülsiyon (sıvı- sıvı)  Bir sıvının başka bir sıvı içerisinde çözünmeden kalmasıyla oluşan karışımlardır. Örnek: zeytinyağ-su, benzin-su, süt…  C- Aerosol (sıvı- gaz)  Bir sıvının gaz ile oluşturduğu heterojen karışım-lardır. Örnek: deodorantlar, sis, spreyler…  Heterojen Karışımların Özellikleri:  1- Heterojen özellik gösterirler.  2- Bulanık görünürler.  3- Dipte çökelti oluştururlar.  4- Genellikle tanecikleri gözle görülür.  5- Fiziksel yolla (sü... Devamı

23 02 2014

Bileşikler ve Formülleri-7.Sınıf Konu Anlatımı

Farklı elementlere ait atomların belirli oranlarda bir araya gelerek bağ yapmasıyla oluşan yeni ve saf maddeye bileşik denir. Bileşikler kendilerini oluşturan elementlerden tamamen farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Bileşikler moleküler yapıda olabilecekleri gibi, olmayabilirler de. Örneğin su, su moleküllerinden oluşur. Çünkü suyu oluşturan hidrojen ve oksijen arasında kovalent bağ vardır.( amonyak, karbondioksit, basit şeker, kükürtdioksit gibi.) Bileşikler moleküler yapıda değilse, bileşiği oluşturan atomlar arasında iyonik bağ vardır. Bu tür bileşiklere iyonik yapılı bileşik denir. İyonlar yığınlar halinde düzgün bir örgü oluşturur. ( kalsiyumoksit, sodyumiyodür gibi.) Bileşikler içerdikleri elementlere göre adlandırılır. Bileşikleri göstermek için element sembollerini kullanırız. Bunlara formül denir. Bir bileşik formülünde, o bileşiği oluşturan elementlerin sembolleri ve o elementin atomlarından kaç tane olduğu yazılır. Örneğin: CO de 1 karbon atomu, 2 oksijen atomu, HCI’de 1 hidrojen atomu, 1 klor atomu, C H O ‘da 6 karbon, 12 hidrojen, 6 oksijen atomu vardır. Devamı

23 02 2014

KİMYASAL BAĞLAR-7.Sınıf Konu Anlatımı

                                                                                                                                 Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır. 1-İyonik bağlar, elektronlar bir atomdan diğerine aktarıldığı zaman meydana gelir. Tepkimeye giren elementlerden birinin atomları,elektron kaybedip pozitif yüklü iyonlara dönüşürken,diğer elementin atomları elektron kazanıp negatif yüklü iyon oluştururlar. Böylece zıt(artı-eksi) bir şekilde yüklenmiş iyonlar arasındaki elektrostatik çekim kuvveti,söz konusu iyonları bir kristal içinde tutar. 2- Kovalent bağlarda elektronlar, bir atomdan diğerine aktarılmaksızın ortaklaşa kullanılır. Tek kovalent bağ,iki atom tarafından bölünmüş yani ortaklaşa kullanılan bir elektron çiftinden ibarettir. Moleküller birbirlerine kovalent bağlarla bağlanmış atomlardan meydana gelir. 3-Metalik bağlar, metal ve alaşımlarda bulunur. Metal atomları üç boyutlu bir yapı içinde düzenlenirler. Bu atomların  en dış elektronları, yapının her tarafında serbestçe dolaşır ve atomların birbirlerine bağlanmasını sağlarlar.     &nbs... Devamı